Przeziębienie u dziecka - objawy i kiedy dzwonić do lekarza

Przeziębienie u dziecka zwykle zaczyna się od kataru, chrypki albo lekkiej gorączki, a rodzic szybko pyta, czy to „tylko wirus” i ile dni w domu. Większość takich infekcji mija sama, bez antybiotyku. Ważniejsze niż nazwa wirusa jest to, jak dziecko pije, oddycha i reaguje na odpoczynek. Leki na gorączkę i katar u dzieci dobierają inaczej niż u dorosłych. Dawek nie da się sensownie przepisać w artykule.

Typowy przebieg

Pierwsze dni to często gorączka do około 38-39°C, zatkany nos i mniejszy apetyt. W dzień dziecko bywa w lepszym nastroju niż wieczorem, gdy katar utrudnia sen. Po 3-5 dniach gorączka zwykle opada, a katar i kaszel mogą zostać jeszcze tydzień albo dłużej. To nie znaczy, że infekcja „wraca” co wieczór. Nocne nasilenie objawów przy wirusie jest normalne, o ile w dzień pije i bawi się w swoim tempie.

Przeziębienie nie musi iść w parze z kaszlem, ale często tak jest. Gdy dominuje kaszel, warto zajrzeć też do tekstu Kaszel u dziecka. Gdy objawy są gwałtowne, z bólem mięśni i wysoką gorączką naraz, lekarz rozważy też to, czy to nie grypa. Różnice opisujemy w artykule Grypa czy przeziębienie.

Co robić w domu

Odpoczynek i płyny są ważniejsze niż „coś na przeziębienie” z reklamy. Podawaj to, na co dziecko ma ochotę, w małych porcjach, częściej niż zwykle. U niemowląt liczy się liczba mokrych pieluch w ciągu doby. Przy zatkanym nosie pomaga wilgotne powietrze w sypialni i delikatne oczyszczenie wydzieliny. Preparaty z solą fizjologiczną do nosa bywają stosowane u dzieci, ale sposób i częstość zależą od wieku. Lekarz albo farmaceuta w aptece podpowie, co pasuje do Waszego dziecka.

Gorączkę obniża się tylko wtedy, gdy dziecko czuje się źle, a nie dlatego, że termometr pokazuje konkretną liczbę. Jaki lek, w jakiej postaci i czy w ogóle go podać, ustala lekarz albo farmaceuta po znajomości masy ciała i chorób towarzyszących. Nie dawaj dziecku leków przeznaczonych dla dorosłych ani tabletek „połowę”, bo ktoś tak robił u sąsiada.

Syropy łączące kilka składników rzadko są dobrym pomysłem u małych dzieci. Mogą powielać tę samą substancję w dwóch produktach albo zawierać coś, czego przy danym wieku lepiej unikać. Jedno pytanie do lekarza o gorączkę i nos jest bezpieczniejsze niż domowa mieszanka z apteczki.

Kiedy zadzwonić do lekarza

• Niemowlę poniżej 3. miesiąca z gorączką albo wyraźnym spadkiem formy. Tu nie czekaj na jutro.
• Gorączka u starszego dziecka trwa dłużej niż około 3 dni albo wraca po dobie poprawy.
• Dziecko nie pije, wymiotuje wszystko, co dostaje, albo oddaje wyraźnie mniej moczu niż zwykle.
• Silny ból ucha, płacz przy dotyku ucha albo wydzielina z ucha.
• Oddech szybszy niż zwykle, wciąganie skóry między żebrami, świst, mowa urywanymi zdaniami.
• Sine usta, bardzo blada skóra, senność, z której trudno je obudzić.
• Ból gardła uniemożliwia połknięcie śliny albo słychać „mokry” głos i ślinienie u małego dziecka.
• Wysypka razem z gorączką, plamy, które nie blakną po naciśnięciu, albo dziecko jest senne mimo spadku temperatury.
• Objawy trwają dłużej niż około 10-14 dni bez poprawy albo co kilka tygodni wraca ten sam schemat.

Przy duszności, sinieniu albo dziecku, które nie reaguje normalnie, wybierzcie pogotowie. Przy pozostałych punktach z listy wystarczy kontakt z lekarzem tego samego dnia, bez samodzielnego antybiotyku „na zapas”.

Czego antybiotyk nie skróci

Katar, chrypka i większość kaszli przy przeziębieniu pochodzą z wirusa. Antybiotyk nie skraca trwania kataru i nie chroni rodzeństwa przed zakażeniem. Ma sens tylko wtedy, gdy lekarz po badaniu uzna, że dołożyło się zapalenie ucha, zatok albo płuc. Zielona wydzielina z nosa po kilku dniach wirusa sama w sobie tego nie dowodzi.

Dziecko z gorączką zostaje w domu, dopóki czuje się chore i dopóki gorączka utrudnia normalny dzień. Dokładne zasady powrotu do żłobka czy szkoły zależą od placówki i od tego, jak szybko spada temperatura. O tym, dlaczego jesienią infekcje wracają falami, piszemy w tekście Infekcje jesienne.

Co warto mieć pod ręką przed rozmową

• Od którego dnia są objawy i czy coś je nasiliło, na przykład wyjazd do żłobka albo kontakt z chorym rodzeństwem.
• Najwyższa temperatura z ostatniej doby i czy lek na gorączkę był podawany, bez podawania nazw i dawek, jeśli nie pamiętacie szczegółów.
• Ile pije, ile mokrych pieluch albo ile razy sikało starsze dziecko.
• Astma, alergie, wcześniactwo, choroby przewlekłe, stałe leki.
• Szczepienia, w tym czy w tym sezonie była grypa.

Przy spokojnym oddechu, piciu i poprawie w ciągu dnia lekarz często oceni sytuację na teleporadzie i powie, czy wystarczy obserwacja, wizyta stacjonarna albo badanie ucha. Umów konsultację lekarską. Przy ciężkim oddechu lub małym niemowlęciu z gorączką nie czekaj na wolny termin.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania dziecka. O lekach, w tym o dawkach leków przeciwgorączkowych, decyduje lekarz lub farmaceuta.