Atak paniki - co robić w trakcie

Serce wali, brakuje powietrza, ręce drżą, a mózg krzyczy, że zaraz coś się stanie - choć wokół nie ma realnego zagrożenia. Atak paniki jest przerażający, ale zwykle mija w ciągu kilkunastu - kilkudziesięciu minut i nie oznacza, że „tracisz rozum”. Ten tekst daje krótki plan na sam napad i wskazówki, kiedy warto umówić konsultację. Nie zastępuje pomocy w nagłym stanie zagrożenia życia i nie jest instrukcją samoleczenia lekami.

Jak często wygląda napad

Objawy narastają szybko: kołatanie, ucisk w klatce, zawroty, mrowienie, poty, mdłości, uczucie nierealności albo strach przed omdleniem albo „zwariowaniem”. Ciało uruchamia tryb alarmu. To nie znaczy, że na pewno nic innego się nie dzieje - przy pierwszym takim epizodzie albo gdy obraz jest nietypowy, lekarz i tak ocenia, czy trzeba wykluczyć przyczyny somatyczne.

Jeśli masz ból w klatce z dusznością, omdlenie, silne osłabienie jednej strony ciała albo objawy, których nigdy wcześniej nie było i wyglądają na nagłe zagrożenie - wzywaj pomoc medyczną. Lepiej sprawdzić raz za dużo niż bagatelizować zawał albo inny stan pilny.

Krótki plan w trakcie napadu

Celem nie jest „wygrać z lękiem siłą woli”, tylko przeczekać falę bezpiecznie i nie dokładać paliwa walką z objawami.

• Zostań w miejscu, w którym jesteś względnie bezpieczna. Usiądź, oprzyj stopy o podłogę, odłóż telefon, jeśli doomscrolling tylko podkręca alarm.
• Oddychaj wolniej niż masz ochotę: wdech nosem, dłuższy spokojny wydech ustami. Nie hiperwentyluj „żeby złapać powietrze” - to często nasila mrowienie i zawroty.
• Nazwij to, co się dzieje: „To atak paniki. Jest okropny, ale zwykle mija”. Nie musisz w to wierzyć w stu procentach - wystarczy spokojniejsza ramka niż „zaraz umrę”.
• Użyj kotwiczenia zmysłami: pięć rzeczy, które widzisz, cztery które czujesz dotykiem, trzy które słyszysz, dwa zapachy, jeden smak. Albo trzymaj coś chłodnego albo szorstkiego w dłoni.
• Nie walcz z biciem serca i nie sprawdzaj pulsu co pięć sekund - to zwykle podkręca lęk. Daj objawom kilka minut na zejście z szczytu.

Po napadzie wypij wodę, wyjdź na krótką chwilę na powietrze, jeśli możesz, i zapisz godzinę oraz co poprzedziło atak. Ten zapis przyda się lekarzowi.

Czego unikać w trakcie

• Nie bierz leków „na wszelki wypadek” z apteczki znajomych ani nie zwiększaj dawek na własną rękę.
• Nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn, dopóki zawroty i dezorientacja nie miną.
• Nie szukaj w sieci list chorób śmiertelnych w trakcie napadu - to dokłada paliwa do alarmu.
• Nie zawstydzaj się przed bliskimi. Krótka prośba „zostań ze mną, bez pytań przez kilka minut” bywa bardziej pomocna niż tłumaczenie się.

Kiedy umówić konsultację

Jeden napad po skrajnym stresie nie zawsze wymaga natychmiastowej diagnozy. Warto jednak zgłosić się, gdy ataki wracają, gdy boisz się kolejnego i unikasz wyjść z domu, gdy sen i praca się rozjechały, albo gdy nie masz pewności, czy to panika, czy coś somatycznego. Lekarz może zlecić badania, omówić techniki radzenia sobie i skierować do psychoterapii albo psychiatry, gdy to potrzebne. Więcej o szerszym obrazie jest w tekstach o zaburzeniach lękowych i o różnicy między psychiatrą a psychologiem.

Umów konsultację lekarską, jeśli napady wracają albo zabierają Ci codzienne życie.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje pomocy medycznej. Przy podejrzeniu stanu zagrożenia życia wzywaj pogotowie. O leczeniu decyduje lekarz.