Alergia wiosna-lato - pyłki, katar i przygotowanie sezonu

Wiosna i lato w Polsce to nie jeden sezon alergii, tylko kilka fal pyłków, które nachodzą na siebie. W marcu nos reaguje na co innego niż w czerwcu. Kto co roku ma ten sam katar „od słońca”, często myli datę z konkretnym alergenem. Kalendarz pyłków nie zastępuje badań, ale pomaga zrozumieć, kiedy objawy mają sens i kiedy warto umówić rozmowę z lekarzem zamiast czekać do jesieni.

Luty i marzec: olsza, leszczyna, jesion

Pierwsza fala startuje jeszcze zimą, gdy temperatura choć raz na kilka dni przekroczy zero. Olsza i leszczyna pylą wcześnie, często w lutym i marcowej połowie, zanim liście są w pełni. Pyłek jest lekki, niesie go wiatr przez kilometry, więc alergia nie wymaga parku pod oknem.

Objawy bywają łagodne: kichanie rano, swędzenie nosa, czasem łzawienie oczu w suchy, wietrzny dzień. Część osób myśli, że to przeziębienie po przejściu z mroźnego powietrza do tramwaju. Brak gorączki i powtarzalność co rok w tym samym miesiącu to sygnał, że chodzi o alergen, nie wirus.

Kwiecień i maj: brzoza i inne drzewa liściaste

Brzoza to w Polsce jeden z najczęstszych winowajców wiosennego nieżytu. Szczyt bywa w kwietniu i pierwszej połowie maja, zależnie od regionu i pogody. Do tego dochodzą m.in. olcha, grab, topola, kasztan i lipa w swoich terminach. Każde drzewo ma krótszy lub dłuższy „pik”, więc nos może być gorszy przez dwa tygodnie, potem na chwilę lżej, a potem znów ciężej, gdy wchodzi kolejny gatunek.

Na dworze objawy rosną: kichanie, wodnisty katar, swędzenie oczu. W zamkniętym pomieszczeniu po powrocie ze spaceru część alergenów zostaje na włosach i ubraniu. Prysznic po długim dniu na słońcu i pranie, w którym byłeś na łące, to proste kroki, które nie wymagają recepty.

Maj, czerwiec i lipiec: trawy i zboża

Gdy pyłki drzew słabną, wchodzą trawy i zboża. Życica, kupkówka i inne trawy łąkowe pylą intensywnie od maja, ze szczytem często w czerwcu. Żyto i pszenica dokładają swoją falę w okolicach kwitnienia pól. To moment, w którym alergicy mówią, że „latem w ogóle nie wychodzą”, choć termometr pokazuje przyjemnie.

Koszenie trawnika, piknik na łące i jazda rowerem między polami to typowe sytuacje nasilenia. Okulary zamiast soczewek na zewnątrz, plan spaceru na wieczór po deszczu i śledzenie lokalnych prognoz pyłków zmniejszają kontakt z alergenem. Prognoza nie leczy alergii, ale tłumaczy, dlaczego wczoraj było lżej, a dziś znów kicha cała rodzina.

Sierpień: przed jesienią

W drugiej połowie lata trawy zwykle słabną, ale bywają jeszcze pyłki chwastów i niektórych roślin polnych. Jednocześnie zaczyna się sezon, który w Polsce dokłada ambrozję - to już bardziej jesień niż lato. Kto ma objawy tylko od maja do lipca, rzadko wini sierpień. Kto czuje się źle przez cały ciepły sezon, może reagować na kilka alergenów naraz albo na coś w domu, co nie znika z temperaturą.

Różnicę między latem a wczesną jesienią opisujemy w tekście alergia jesienna a katar po wakacjach. Tam ambrozja i pleśń grają pierwsze skrzypce.

Objawy, które warto rozdzielić

Sezon pyłków zwykle daje taki obraz:

• serie kichnięć, swędzenie nosa, podniebienia lub uszu
• wodnisty katar bez gorączki i bez bólu mięśni typowego dla grypy
• łzawienie i swędzenie oczu, gorzej na wietrze i w słońcu
• suchy kaszel albo drapanie w gardle, często wieczorem i w nocy
• uczucie zmęczenia przez słaby sen, choć „na papierze” nie ma choroby z temperaturą

Świst przy wydechu, duszność, ból w klatce albo kaszel, który nie puszcza mimo tygodni, to nie temat na czekanie do końca sezonu. Alergia potrafi zaostrzyć astmę. U dziecka szybki oddech, wciąganie skóry między żebrami albo sinawe usta to stan nagły - numer alarmowy, nie domowa apteczka.

Co można zrobić przed wizytą

Nie trzeba robić pełnego panelu badań „na wiosnę”. Wystarczy krótki dziennik: który miesiąc jest najgorszy, czy gorzej na dworze czy w domu, czy objawy budzą w nocy. To lekarzowi mówi więcej niż lista leków kupionych w aptece bez recepty.

W domu: wietrzenie wieczorem lub po deszczu, osuszacz przy wilgotnej sypialni, pranie pościeli w wysokiej temperaturze, jeśli podejrzewasz też kurz. Na dworze: mniej godzin w szczytach prognozy, okulary, zmiana ubrań po powrocie. Lek przeciwhistaminowy bywa pomocny, ale wybór, dawka i to, czy w ogóle pasuje do wieku, ciąży czy innych chorób, należy do lekarza - tabletka na próbę nie jest diagnozą.

Jeśli co roku wiosna i lato wyglądają tak samo, warto omówić plan na kolejny sezon jeszcze przed szczytem pyłków brzozy albo traw. Czasem wystarczy profilaktyka ustawiona z lekarzem, czasem badania alergiczne mają sens - decyzja zależy od objawów, nie od kalendarza w internecie. Umów konsultację lekarską. Przy duszności lub świszczącym oddechu nie czekaj na koniec lata.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje wizyty lekarskiej. O badaniach alergicznych i leczeniu decyduje lekarz po wywiadzie.